←
Instytut Pamięci Narodowej46,190 posts
Instytut Pamięci Narodowej avatar

Instytut Pamięci Narodowej

@ipngovpl

IPN to największa w Polsce instytucja naukowo-badawczo-archiwalna, prowadząca badania dziejów Polski w latach 1917–1990. ▶️🇬🇧 @ipngovpl_eng

◷ Joined December 2009▧ 23,248 Photos and videos
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·8h

💬 – Nigdy nie dowiemy się, kim mogliby być, jakie wspaniałe sukcesy mogliby odnosić, bo nie pozwolono im żyć. Niech trwa w nas pamięć o tych najbardziej bezbronnych ofiarach zbrodniczych totalitaryzmów – mówił dr hab. Karol Polejowski.

Post attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·8h

‼️ Nie pozwolono im żyć ➡️ 18 listopada 2026 r. w Centralnym Przystanku Historia IPN w Warszawie odbyły się „Zaduszki polskie pamięci dzieci – ofiar II wojny”, poświęcone najmłodszym ofiarom wojennego terroru. ➡️ Podczas spotkania przypomniano tragiczne losy dzieci zamordowanych, prześladowanych, wysiedlanych i rozdzielanych z rodzinami. W wydarzeniu uczestniczyli zastępcy prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, dr Mateusz Szpytma oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.

Post attachmentPost attachmentPost attachmentPost attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·13h

📣 Przedstawiciele #IPN wzięli udział w uroczystościach upamiętniających Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, które odbyły się w Audley End w Wielkiej Brytanii. 🔎 Więcej 🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/25…

Centralny Przystanek Historia IPN avatar
⟳ Instytut Pamięci Narodowej retweeted
Centralny Przystanek Historia IPN@PrzystanekH·18h

🎬 Już jest nowy odcinek „Prawie Zachód” z cyklu #KulisyHistorii! 🎥 youtu.be/dQ95oEdn_F4?si=T--q… ℹ️ Początek lat 90. był jednym z najważniejszych okresów przemian we współczesnej historii Polski. Upadek komunizmu, zmiana systemu gospodarczego i otwarcie na Zachód przyniosły nowe możliwości, ale również poważne wyzwania społeczne. Jak transformacja zmieniła życie Polaków? Dlaczego dla jednych stała się szansą na rozwój, a dla innych oznaczała utratę pracy i dotychczasowego bezpieczeństwa? Szczególnym świadectwem tych przemian były Państwowe Gospodarstwa Rolne, które przez dekady kształtowały życie wielu lokalnych społeczności. Ich likwidacja stała się symbolem przemian polskiej wsi i trudności związanych z przejściem do gospodarki rynkowej. 🎙️ O tym rozmawiają red. @rafal_dudkiewicz345 i dr Michał Przeperski z @MuzHistPolski. 📺 Oglądaj na #IPNtv!

Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·17h

📣 „Ludzie powiedzą, że to nieprawdziwa historia, szmira” ‼️ W wydawanej przez IPN serii „Archiwum Polskich Losów” prezentowane są losy mniej znanych bohaterów II wojny światowej, żołnierzy podziemia antykomunistycznego, działaczy przedsierpniowych środowisk demokratycznych w PRL i „Solidarności” oraz innych organizacji walczących o suwerenność. Dziś, 18 listopada, mija 35 lat od śmierci jednej z najbardziej niezwykłych bohaterek tej serii – Barbary Sadowskiej. ⚠️ W jej życiu jak w soczewce odbija się historia Polski XX wieku. Należała do pierwszego pokolenia, które nie znało niewoli, wychowała się w patriotycznej atmosferze II Rzeczypospolitej, walczyła z dwoma okupantami, stanęła przed komunistycznym „wymiarem sprawiedliwości”, doczekała wolnej Polski. Swoistym symbolem jej losów jest fakt, że osiemnaste urodziny obchodziła 23 sierpnia 1939 r., gdy w Moskwie dwa totalitaryzmy dzieliły Polskę i Europę Środkową. ✍️ „Straszna była tylko bezczynność, działanie zawsze stawało się przygodą” – wspominała pierwsze miesiące w konspiracji. Od 1942 r. należała do Związku Walki Zbrojnej jako kurierka Biura Informacji i Propagandy, a następnie Referatu Wschód Wydziału Wywiadu Ofensywnego Oddziału II Komendy Głównej Armii Krajowej. Ta służba zaprowadziła ją na Kresy. Stale przemierzała trasy Warszawa–Brześć i Warszawa–Mińsk. Wpadła w ręce gestapo. Uratowały ją fałszywe dokumenty zakupione przez jej narzeczonego. Kilka miesięcy później ksiądz Tomasz Rostworowski udzielił im ślubu. 📜 „Po wkroczeniu armii bolszewickiej ekspozytury pozostają na miejscu” – ten rozkaz dowództwa Armii Krajowej zdeterminował kolejne lata życia Barbary Sadowskiej. Na wschodzie trwała do sierpnia 1945 r. W przeciwieństwie do większości swoich kolegów nie wyjechała z okupowanej przez sowietów Polski na zawsze. Na rozkaz generała Władysława Andersa podjęła się niebezpiecznej misji ponownego stworzenia ekspozytury polskiego wywiadu. 📃 „Honor i zwykła przyzwoitość nie pozwalają mi na wydawanie moich pracowników na śmierć lub długoletnie więzienie” – oświadczyła w liście do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Śledztwo w jej sprawie prowadził niesławny major Józef Różański. W ubeckim więzieniu przetrwała niemal dekadę. O jej postawie najlepiej świadczą zachowane w zbiorach archiwalnych IPN dokumenty ze śledztwa. Wolność odzyskała dopiero po 9 latach. Dopiero wówczas mogła rozpocząć budowanie wspólnego życia ze swoim mężem, który pięć lat spędził na nieludzkiej ziemi. ➡️ „Losy Barbary Sadowskiej skłaniają do refleksji na tym, jak wiele znaczy odwaga jednostki w obliczu systemu przemocy” – podkreśla autorka biografii Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak. 📷 Na zdjęciu kpt. Barbara Sadowska w czasie służby w szeregach 2. Korpusu Polskiego (fot. z zasobu IPN). 🔎 Więcej o serii Archiwum Polskich Losów: ipn.gov.pl/pl/wydawnictwo/do…

Post attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·20h

🗓 18 listopada 1948 r. w Warszawie rozpoczął się proces polskich aktorów, którzy zagrali w niemieckim filmie propagandowym „Heimkehr". Produkcja była paszkwilem na Polskę i Polaków. 🟥 Zrealizowany w 1941 r. „Heimkehr" (reż. Gustav Ucicky) opowiadał o prześladowaniach mniejszości niemieckiej w przedwojennej Polsce. Zgodnie z niemiecką propagandą Polacy zostali przedstawieni w filmie jako podstępni i brutalni gnębiciele, a Niemcy jako szlachetne, bezbronne ofiary, których uratuje dopiero najazd armii niemieckiej na Polskę w 1939 r. W pracach nad filmem uczestniczył m. in. Heinrich Himmler. Osobiście zatwierdzał wstępne projekty dekoracji. 🎞 W filmie wystąpiło kilkunastu polskich aktorów, którzy zostali zwerbowani przez niemieckiego kolaboranta Igo Syma, dyrektora warszawskich teatrów jawnych. Na przykład aktor Bogusław Samborski prawdopodobnie zdecydował się na przyjęcie dużej roli burmistrza, żeby ochronić swoją żonę, która z pochodzenia była Żydówką. Część z nich spotkała się z represjami jeszcze w trakcie wojny i została skazana na karę infamii przez Polskie Państwo Podziemne, ale jedynie pięcioro z nich stanęło przed sądem po zakończeniu wojny.

Post attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·20h

📣 Zapraszamy na spotkanie „Zaduszki polskie pamięci dzieci – ofiar II wojny”. 📅 18 listopada 2026 roku o godz. 17.00 📍 @PrzystanekH przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie. 🔎Szczegóły 🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/25…

Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·20h

🇵🇱💪 Bohaterowie spod Tobruku 🗓 8⃣5⃣ lat temu rozpoczęła się ofensywa wojsk brytyjskich pod Tobrukiem, której celem było odblokowanie twierdzy. 🇵🇱 W walkach o Tobruk brała udział polska Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich. Brygada, licząca prawie 5 tys. żołnierzy, wymieniła zmęczone i przewidziane do ewakuacji oddziały australijskie. 🇵🇱 Polacy nie ograniczali się tylko do obrony, ale przeprowadzali też udane natarcia – w czasie jednego z ataków, w nocy z 9 na 10 grudnia 1941 r., zdobyli silnie bronione przez Niemców wzgórze Medauar. ❗ Dzięki temu możliwe było połączenie się z wojskami brytyjskimi, które odblokowały Tobruk. 🌎 Odwiedź portal #IPN: szlakinadziei.ipn.gov.pl/

Post attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·Nov 17

📖 Legenda „pierwszego ułana II RP”! ➡️ 17 listopada w Centralnym Przystanku Historia IPN w Warszawie zaprezentowano album „Generał Bolesław Wieniawa-Długoszowski 1881–1942”. 💬 – Z tego albumu, ale także z życiorysu Wieniawy wyłania się postać człowieka, który potrafił żartować właściwie ze wszystkiego, ale służbę Polsce traktował śmiertelnie poważnie – podkreślił doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk. ℹ️ Podczas spotkania odbyła się również dyskusja z udziałem autorów albumu – dr hab. Izabelli Parowicz i dr. Mariusza Kolmasiaka, którą poprowadził prof. dr hab. Włodzimierz Suleja z IPN. ➡️ W wydarzeniu uczestniczył wnuk generała, dr Gervase Bolesław Vernon.

Post attachmentPost attachmentPost attachmentPost attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·Nov 17

W wieku 94 lat zmarł Henryk Jagielski, zasłużony stoczniowiec, jeden z organizatorów strajków w Grudniu 1970 i Sierpniu 1980. W latach 1950-1981 pracownik Stoczni Gdańskiej. W grudniu 1970 współorganizator strajku w SG, członek Komitetu Strajkowego. Domagał się ukarania winnych strzelania do robotników. Inwigilowany przez SB, szykanowany w pracy. Był na liście pracowników przeznaczonych do zwolnienia. W czerwcu 1976 uczestnik strajku w SG. W latach 1978-1980 współpracownik Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i kolporter pism niezależnych. W sierpniu 1980 współorganizator strajku w SG. Od września 1980 działał w „Solidarności”, wiceprzewodniczący Komitetu Założycielskiego w SG, członek Prezydium KZ. 13 grudnia 1981 z delegacją stoczniowej „S” przebywał w RFN. Nie wrócił do kraju. Działał w Bremie na rzecz „S” i przeciwko stanowi wojennemu. Współorganizator i uczestnik zjazdu grup roboczych „S” w Düsseldorfie, uczestnik spotkań z przedstawicielami niemieckich związków zawodowych. Organizator pomocy dla osób represjonowanych i ich rodzin w Polsce, współpracownik Biura Koordynacyjnego „S” w Brukseli. 1983-1993 pracownik zakładów Mercedesa w Bremie. Od 1993 był na emeryturze. Mieszkał w Niemczech i Polsce. Członek Stowarzyszenia Solidarni z Kolebki. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008).

Post attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·Nov 17

📣 Zapraszamy na prezentację albumu poświęconego sylwetce Generała Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego 📅 17 listopada 2026 roku o godz. 18.00 w @PrzystanekH (ul. Marszałkowska107 w Warszawie). 🔎 Więcej 🔻 🔻 🔻 ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/25…

Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·Nov 17

🗓 3⃣7⃣ lat temu przystąpiono do demontażu warszawskiego pomnika twórcy sowieckiego aparatu ludobójstwa i terroru – Feliksa Dzierżyńskiego, odsłoniętego 21 lipca 1951 roku na placu Bankowym (przemianowanym na plac Dzierżyńskiego). ❗ Feliks Dzierżyński był polskim szlachcicem, współpracownikiem Lenina i twórcą Wszechrosyjskiej Komisji do walki z Kontrrewolucją, Spekulacją i Sabotażem, zwanej Czeka, odpowiedzialnej za bolszewicki terror w Rosji. W czasie wojny polsko-bolszewickiej czekista wszedł w skład Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski, utworzonego z końcem lipca 1920 w celu przekształcenia kraju nad Wisłą w Republikę Radziecką. ❗ Złośliwi mawiali, że Dzierżyński był największym polskim patriotą, bowiem nikt nie zabił tylu Rosjan, co on. ❗ Przez lata znienawidzony monument był ataków, ale i happeningów. Jedną z osób, która postanowiła wyrazić niezadowolenie z powodu upamiętnienia w stolicy „czerwonego kata”, był licealista Emil Barchański. W 1982 roku, wraz z kolegami, oblał pomnik farbą i obrzucił go koktajlami Mołotowa.

Post attachment
Instytut Pamięci Narodowej avatar
Instytut Pamięci Narodowej@ipngovpl·Nov 16

‼️Celem pochodzących z Polski żołnierzy Brygad Międzynarodowych w Hiszpanii była sowietyzacja Polski. 📣Walczący pod sztandarem z sierpem i młotem obywatele II Rzeczypospolitej stanowili awangardę powstającego na Kremlu planu sowietyzacji całej Europy. W propagandzie reżimu PRL ten rzeczywisty cel działania Brygad Międzynarodowych został wykreślony z oficjalnej pamięci historycznej i zastąpiony mitem walki pod zawłaszczonym przez komunistów hasłem „Za wolność Waszą i Naszą”. W rzeczywistości celem Dąbrowszczaków, oraz pozostałych pochodzących z Polski najemników w wojnie domowej w Hiszpanii, było zaprowadzenie w tym kraju systemu totalitarnego podporządkowanego Moskwie. „Chłopcy! następnego sylwestra spędzimy w Polsce pod rządami Frontu Ludowego! Radosne »hurra« plutonu było odpowiedzią” – wspominał noc sylwestrową 1936 r. Stanisław Bielecki. ℹ️Na zagrożenie dla niepodległości Polski ze strony Dąbrowszczaków zwracano uwagę w kierowanych do Warszawy raportach polskiej ambasady w Madrycie. Już w 1937 r. podkreślano, że tak zwane „oddziały międzynarodowe” są kierowane „jedynie i wyłącznie przez Partię Komunistyczną i stanowią domenę jej wpływów”. Na łamach cytowanych przez polskich dyplomatów propagandowych gazetek Dąbrowszczacy nazywali rząd Rzeczypospolitej reżimem faszystowskim „zaprzedającym Polskę jej śmiertelnemu wrogowi – Hitlerowi” i wyrażali nadzieję na „zrobienie porządku w Polsce”. ℹ️Jak mogłyby wyglądać porządki w Polsce pokazuje działalność byłych Dąbrowszczaków po 1944 r., ale także stosowana w propagandzie Dąbrowszczaków dehumanizacja przeciwnika, często zabarwiona rasistowskimi porównaniami, wynikającymi z pochodzenia części żołnierzy armii generała Franco z hiszpańskich kolonii w Afryce: „Widziałem gdy trupów zbieraliśmy w nocy, I wroga naszego półzwierza, Maroka brudnego, już nie miał swej mocy Aż splunąć musiałem, gdy leżał” – czytamy w wierszu autorstwa żołnierza Olka Nusa, walczącego m. in. w XIII Brygadzie im. Jarosława Dąbrowskiego. ℹ️Kilka lat później okazało się, że ich udział w czerwonym terrorze w Hiszpanii był bezcenny dla zbudowania w zsowietyzowanej Polsce aparatu bezpieczeństwa. Bohaterem nowego reżimu stał się sowiecki generał Karol Świerczewski, który do Dąbrowszczaków mówił: „Wasza brygada jest pierwszą, a więc kadrową jednostką przyszłej armii zbrojnej Polski Ludowej”. W dłuższej perspektywie to jednak nie Świerczewski, lecz „Hiszpanie” w szeregach wojskowej i cywilnej bezpieki odegrali kluczową rolę w „umacnianiu” systemu komunistycznego w pierwszych latach jego istnienia. 📷Na zdjęciu z Archiwum IPN grupa 12 funkcjonariuszy i pracowników cywilnych Centralnej Szkoły Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. Szósty od prawej komendant szkoły ppłk Mieczysław Broniatowski z odznaką dąbrowszczaków, która przysługiwała weteranom Batalionu im. gen. Jarosława Dąbrowskiego. ⤵️

Post attachment