Tekst spotkał się z dużym rozgłosem a ja niespodziewanie spotkałem się z podobnym przekazem w „Narodzie do zadań specjalnych” @HannaGillPiatek i Bartłomieja Sienkiewicza.
Problem wszechwładzy konserwatorów widzą też samorządowcy czy były minister kultury. Nie widzą go marzyciele, którzy uważają że ochrona zabytków ma koszty - zarówno pieniężne i społeczne.
🏚️ Czy stare cegły są ważniejsze niż ludzie?
Chcemy tańszych mieszkań i miast przyjaznych mieszkańcom. Ale co, jeśli na przeszkodzie stoi… nadmierna ochrona zabytków?
🏗️ „Zabytkoza” to sytuacja, w której za wszelką cenę chronimy stare budynki, nawet jeśli oznacza to mniej nowych mieszkań, droższe remonty czy utrudnienia dla osób z niepełnosprawnościami.
@mateusz_michnik, analityk ekonomiczny FOR, pokazuje na licznych przykładach, że ochrona przeszłości nie powinna odbywać się kosztem potrzeb żyjących dziś ludzi.
👉 Czy każda stara budowla naprawdę zasługuje na ochronę? I jaką cenę za to płacimy?
🔗 do tekstu w odpowiedzi do posta
Czy słynny austriacki akwarelista rzeczywiście był prawicowcem?
Okazuje się, że sprawa jest bardziej skomplikowana, o czym opowiada Adrian Łazarski @sofiofilia w najnowszym odcinku Wolnego czytania.
📚 Książka odcinka: „Socjalizm w mundurze” Rainera Zitelmanna
@jakub_dymek mówi, że Polska sprywatyzowała migrację. W dużej części ma rację i warto to przyznać wprost.
Państwo nie ma strategii. Oficjalną koncepcję polityki migracyjnej mieliśmy tylko w latach 2013–2015. Skoro tak, to o tym, kto przyjeżdża, na jak długo i dokąd, w praktyce decyduje ten, kto składa wniosek. A wniosek składa pracodawca albo agencja. Zezwolenie na pracę jest wydawane na konkretny podmiot i konkretne stanowisko. Pracownik nie ma własnego statusu, tylko status „przy firmie”. Dlatego cudzoziemcy trafiają tam, gdzie są magazyny i zakłady przetwórcze, a nie tam, gdzie są szkoły, przychodnie i mieszkania. Stąd Mława, Mszczonów i Kępno.
Tylko że to nie jest wolny rynek. Państwo oddało pracodawcom kontrolę nad pracownikiem, a dla siebie zostawiło decyzje bez reguł. Legalizacja pobytu potrafiła trwać ponad rok, choć ustawa daje urzędowi 60 dni. Cudzoziemiec, któremu służby wystawią negatywną opinię, nie dowie się nawet, o co jest podejrzewany, więc nie ma się jak skutecznie odwołać. Dziś mamy kilkadziesiąt różnych ścieżek legalnego zatrudnienia, zależnych od obywatelstwa, statusu członków rodziny, a nawet daty wjazdu. W takim gąszczu zarabia ten, kto umie go przejść albo obejść. Afera wizowa pokazała, dokąd to prowadzi.
Ten sam system produkuje rotację zamiast osiedlenia. W 2021 r. Polska nadała obywatelstwo nieco ponad 10 tys. cudzoziemców, a Niemcy około 130 tys. W 2019 r. 77% migrantów z Ukrainy pracowało poniżej swoich kwalifikacji, bo 352 zawody regulowane skutecznie zamykają im drogę do pracy w zawodzie. Jeśli człowiek nie może swobodnie zmienić pracodawcy, nie może awansować i latami nie może się osiedlić, zostaje tanią, wymienną siłą roboczą. Nie dlatego, że tak chce rynek, tylko dlatego, że tak ułożono prawo.
Nowa ustawa z 2025 r. zniosła test rynku pracy i przeniosła procedury do Internetu. To dobrze. Ale nie ruszyła głównego problemu: zezwolenie nadal jest przypięte do pracodawcy.
Dlatego nie zgadzamy się, że odpowiedzią jest więcej uznaniowości urzędników albo zamykanie drzwi. Proponujemy coś odwrotnego do prywatyzacji, czyli przeniesienie uprawnień z pracodawcy na pracownika.
W praktyce oznacza to pięć rzeczy:
1. Zezwolenie związane z osobą, a nie z firmą, żeby dało się odejść od nieuczciwego szefa bez utraty prawa pobytu.
2. Jedna czytelna ustawa z warunkami wjazdu i pracy równymi dla wszystkich, zamiast kilkudziesięciu ścieżek zależnych od paszportu i od tego, co postanowi urzędnik.
3. Ścieżka do osiedlenia i obywatelstwa dla tych, którzy tu pracują i płacą podatki, zamiast wiecznej rotacji.
4. Otwarcie zawodów regulowanych, żeby lekarka nie pakowała paczek.
5. Kompetencje i pieniądze dla samorządów, bo to one utrzymują szkoły i przychodnie, a dziś nie mają nic do powiedzenia.
Dymek pyta w gruncie rzeczy, kto powinien decydować. Naszym zdaniem ani urzędnik, ani lobby. Państwo powinno określić proste warunki: legalna umowa, uczciwa płaca, sprawdzenie bezpieczeństwa, decyzja w ustawowym terminie. Kto je spełnia, dostaje zezwolenie. Kto straci pracę, może szukać nowej, zamiast pakować walizki. Gdy prawo do pobytu ma pracownik, a nie firma, popyt na tanią i wymienną siłę roboczą traci swoją główną przewagę.
Więcej w naszym cyklu raportów „Kierunek Polska”:
Jakub Dymek: – Polska migrację sprywatyzowała. Polityki migracyjnej w Polsce nie określa rząd w ustawach. Nie określa nawet Komisja Europejska w pakcie migracyjnym. Nie określa żadna doktryna czy strategia. Nie określają jej obywatele w demokratycznych wyborach.
– Polską polityką migracyjną kierują lobby przemysłowe, rolnicze, przetwórcze, prywatne agencje pracy oraz mafie i grupy przestępcze, które się na tym dorabiają. Polska opisywana jest w najbardziej poczytnych opiniotwórczych gazetach Ameryki Łacińskiej jako raj współczesnego niewolnictwa.
– W wielu krajach świata znajdą państwo ogłoszenia ostrzegające ludzi przed wyjazdem do Polski, bo kończy się to pracą niewolniczą, porwaniem, odebraniem paszportu, dokumentów i wieloma innymi tego typu ryzykami. (...)
– Wreszcie jesteśmy państwem, które w dobie, gdy przekonywało cały świat, że prowadzi najbardziej odpowiedzialną na świecie, racjonalną i mądrą politykę migracyjną, nawet największe publiczne inwestycje wielkich państwowych czeboli stawiało dzięki pracy dziesiątek tysięcy obywateli Indii, Bangladeszu i Kolumbii, ściągniętych do Polski przez koreańskie firmy, które realizowały te inwestycje za brukselskie pieniądze i kredyty. Taka to nasza walka z globalizacją. (...)
– Jakie są miasta w Polsce, gdzie jest największy odsetek cudzoziemców? Tak: Mława, Mszczonów, Kępno, Międzyrzec Podlaski, Jelcz-Laskowice, Mikstat. To są miasta w Polsce, w których odsetek cudzoziemców jest dużo wyższy niż w Warszawie, Poznaniu, Gdańsku czy Krakowie.
– To wprost z modelu, który sobie obraliśmy, czyli dostarczania nieskończonej podaży taniej pracy dla firm konkurujących niskimi kosztami na wewnętrznym rynku europejskim. To jest ten słynny model gospodarczy Polski, z którego rzekomo wszyscy chcą zrezygnować, a z którego w rzeczy samej nie chce zrezygnować prawie nikt.
🎙️Rozmawiają @jakub_dymek i Rafał Ziemkiewicz @R_A_Ziemkiewicz, a pytania zadaje Karolina Olejak @KarolinaOlejak.
🔥 Zobacz nagranie z debaty towarzyszącej premierze książki „Rewolucja ambicji” Jakuba Dymka na #KrynicaForum2026. Zapraszają Klub Jagielloński i podcast Dwie Lewe Ręce @2lewerece.
YouTube 🎦 youtube.com/watch?v=Xqfw_b2K…
Fot. Krynica Forum @ForumKrynica
Właśnie zobaczyłem, jak ktoś szkaluje sofistów w Internecie, więc przypominam, że nie byli tacy źli, jak ich popfilozofia maluje.
youtube.com/watch?v=uqbVHBVP…
Choroszcz to wyobrażenie o rynku mieszkaniowym zakrawające na teorię spiskową. Jak miałoby się opłacać kupowanie mieszkań po to, żeby stały puste? Pusty lokal nie zarabia, a czynsz do wspólnoty i tak trzeba płacić. Dlatego mieszkania kupione na inwestycję idą na wynajem. Jeśli ktoś faktycznie woli trzymać lokal pusty, to najczęściej ze strachu przed lokatorem, którego nie da się potem wyprowadzić. Przepisy zbyt często chronią nieuczciwych najemców kosztem właścicieli, a to też jest problem po stronie państwa, nie rynku. Na tle OECD i tak mamy mniej pustych mieszkań niż średnia, mniej niż Niemcy czy Francja. Głośne „miliony pustostanów” ze spisu to w dużej mierze mieszkania w remoncie, świeżo oddane albo te, z których studenci wyjechali na czas zdalnej nauki. Najwięcej naprawdę pustych mieszkań jest w zasobie państwowym i gminnym: xyz.pl/jaka-jest-prawda-o-pu…
Trudno też mówić, że w mieszkaniówce „zawiódł wolny rynek”, skoro państwo od lat dosypuje pieniędzy po stronie popytu, a po stronie podaży prawie nic nie robi. Krytykowaliśmy zarówno Bezpieczny Kredyt 2%, jak i kredyt 0% (for.org.pl/wp-content/upload…). Kiedy dopłacasz do popytu, a podaż stoi, rosną ceny. Zyskuje wąska grupa beneficjentów, banki i deweloperzy, a płacą podatnicy i wszyscy, którzy się nie załapali. Podaż hamują brak planów miejscowych, wieczne WZ-ki i konserwator, który potrafi zatrzymać inwestycję z kompletem zgód. Opisał to niedawno @mateusz_michnikfundacjafor.substack.com/p/z… Te blokady uderzają nie tylko w deweloperów, lecz także w mieszkania komunalne. Miasto chce podzielić wielkie lokale w kamienicy, żeby zamieszkało w nich więcej rodzin, ale konserwator się nie zgadza.
Jeśli Polacy traktują mieszkanie jako jedyną sensowną lokatę, warto zapytać, dlaczego tak jest. Akcje notowane na giełdzie to u nas ok. 3 proc. aktywów finansowych gospodarstw domowych, kilka razy mniej niż średnio w UE. Trudno się dziwić, skoro spółki państwowe to ok. 40 proc. wartości GPW i ponad połowa WIG20, a ich zarządy zmieniają się razem z rządem. Do tego co chwilę pojawia się nowy podatek sektorowy. Banki, czyli spora część giełdy, dostały podwyższony CIT bez obiecanego półrocznego vacatio legis. Jak w takich warunkach ma powstać zaufanie do rynku kapitałowego i kultura inwestowania? Szkoda, bo oszczędności zainwestowane w akcje pozwalają firmom chociażby rosnąć i tworzyć nowe miejsca pracy.
Czujesz to? To azbest, synu. Nic na świecie tak nie pachnie. Uwielbiam zapach azbest o poranku. Raz nasi protestowali jeden pawilon przez dwanaście godzin. Kiedy było po wszystkim... nie znaleźliśmy ani jednego developera. Całe wzgórze pachniało... budownictwem PRL.
mieszkań nie ma do mieszkania, bo buduje się je do inwestowania. Żadna podaż nie zaspokoi popytu inwestycyjnego.
Można i 300 tys. klitek nastawiać, ale dopóki mieszkanie jest w Polsce traktowane jako betonowy token to ludzie nie będą mieli gdzie mieszkać.
"i kto to mówi", po czym mnie zablokował xD Nie wiem czy absurdalniejsze jest to, że zrobił coś takiego anon, czy ten dopisek, sugerujący jakiś określony kształt komunikacji, która w ogóle nie miała miejsca. Nie jest to najmniejszy profil, więc warto odnotować tę kompromitację.
Zasugerowałem @varsovie_style, że znajomość przedwojennych dEtAlI niekoniecznie cokolwiek wnosi do etyczno-ekonomicznej dyskusji na temat zabytkozy, to mi odpowiedział że skończył budownictwo xDD Na zwrócenie uwagi, że that's the point, wkleił moją mordę z dopiskiem
🏚️ Czy stare cegły są ważniejsze niż ludzie?
Chcemy tańszych mieszkań i miast przyjaznych mieszkańcom. Ale co, jeśli na przeszkodzie stoi… nadmierna ochrona zabytków?
🏗️ „Zabytkoza” to sytuacja, w której za wszelką cenę chronimy stare budynki, nawet jeśli oznacza to mniej nowych mieszkań, droższe remonty czy utrudnienia dla osób z niepełnosprawnościami.
@mateusz_michnik, analityk ekonomiczny FOR, pokazuje na licznych przykładach, że ochrona przeszłości nie powinna odbywać się kosztem potrzeb żyjących dziś ludzi.
👉 Czy każda stara budowla naprawdę zasługuje na ochronę? I jaką cenę za to płacimy?
🔗 do tekstu w odpowiedzi do posta
Podczas @EFNI_Poland Grzegorz Kołodko po raz kolejny próbował pisać historię polskiej transformacji na nowo, powtarzając swoją opowieść o "szoku bez terapii" i zbawiennej "Strategii dla Polski".
Dziś w @rzeczpospolita ukazał się mój artykuł, w którym pokazuję, dlaczego jego narracja nie wytrzymuje konfrontacji z faktami, jakie były rzeczywiste przyczyny tzw. recesji transformacyjnej i jak na początku lat 90. polska gospodarka wypadała na tle innych krajów postsocjalistycznych.
Zachęcam do lektury! Link poniżej.
Podczas @EFNI_Poland Kołodko znów opowiadał swoją starą bajkę o "szoku bez terapii".
Kołodko przemilcza to, że recesja transformacyjna dotknęła wszystkie kraje postsocjalistyczne i była skutkiem bankructwa centralnego planowania oraz rozpadu dawnych powiązań handlowych. Załamanie handlu z ZSRR dotknęło nawet Finlandia.
Polska, o czym Kołodko nie raczy wspominać, dzięki wczesnym reformom już w 1992 jako pierwsza w regionie weszła na ścieżkę wzrostu. W czasie "Strategii dla Polski" Kołodki rosły już gospodarki większości krajów naszego regionu (CEE-11).
Co więcej, na tle regionu relatywnie lepsze wyniki Polska osiągnęła przed Kołodką (w latach 1990-1993) niż za Kołodki (w latach 1994-1997).
U Kołodki bez zmian: zamiast rzetelnej analizy - kolejna nieudana próba stawiania sobie pomników.
ciemnej materii. Tak wynika z jednego badania, z którego nic nie zrozumiałem. Niestety status epistemiczny tego czegoś stoi wyżej, niż śledztwa nt. libków, ale robiłem co mogłem. 2/2
W tym łańcuszku First Endera dzielimy się doksą na tematy, które pojawiły się w naszych umysłach max 24h temu.
Stupidly massive black holes, które są jeszcze większe od zwyczajnych masywnych czarnych dziur, bo dochodzą do nawet 10^12 mas Słońca zostały wykluczone jako źródło 1/
Libertarianie - żółta flaga z wężem "Don't tread on me"
W Polsce funkcjonuje m. in. stowarzyszenie libertarian
Zajrzałem tam - sporo wpisów, które odwołują się do walki z rządem jako takim, likwidacji wydatków socjalnych, podatków itp.
Moje pierwsze skojarzenie ? Hasła Mentzena
Na profilu stowarzyszenia dużo odwołań do Javiera Milei z Argentyny - pupila Trumpa.
Libertanie - pierwotnie nie byli ani po lewej ani po prawej stronie. W obecnych czasach - to w środowiskach prawicowcy i to najczęściej skrajnych, znajdziemy odwołania do tej symboliki czy haseł.
Nie narzucam nikomu swojego punktu widzenia - każdy może ocenić. Libertanie jak każda idea od czegoś się zaczęła a z czasem przerodziła się w coś nowego
Symbolika w wielu przypadkach z czasem ewoluuje w różne kierunki.
Przykład:
Swastyka - svasti oznaczało pomyślność, zdrowie, powodzenie lub „przynoszący szczęście"
Używali jej starożytni Hindusi, Persowie, Grecy, Etruskowie, Celtowie, Germanie oraz ludy Bliskiego Wschodu (np. Hetyci, Mezopotamia). Występowała na monetach, ceramice, architekturze i tkaninach na niemal wszystkich kontynentach.
Pod koniec XIX wieku w Europie rasowe i nacjonalistyczne ruchy (w tym środowiska volkistowskie w Niemczech i Austrii, np. stowarzyszenia odwołujące się do „mitu aryjskiego”) zaczęły wykorzystywać swastykę jako symbol rzekomej wyższości rasy aryjskiej.
> Introduce a mandatory 9-month environmental service for people under 25, paid at the minimum wage
LW politicians will pledge to literally enslave Zoomers and give their spinal fluid to Boomers but young ppl will still vote for them because they have no class consciousness
Trybunał Konstytucyjny, któremu ufa więszość społeczeństwa? To możliwe!
Warunek jest jeden: porozumienie polityków. Dlatego razem z 17 innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego podpisaliśmy apel, który koordynuje @ZPPnetpl.
Od 2015 r. TK traci niezależność i autorytet. To dziś kryzys zaufania do sądu, który ma chronić konstytucyjne prawa obywateli. Żadna instytucja nie może skutecznie działać, jeśli połowa społeczeństwa nie uznaje jej wyroków. Każde jednostronne rozwiązanie, niezależnie od intencji, druga strona uzna za próbę zawłaszczenia Trybunału.
Jedyną drogą jest porozumienie polityków co do zasad działania TK, czyli jego reset. Apelujemy do wszystkich środowisk politycznych o uspokojenie emocji, deeskalację i wypracowanie ponadpartyjnego porozumienia w tej sprawie.
Do dyskusji o resecie wnieśliśmy już nasz konkretny model:
🔹 sędziów TK wybierają na zmianę trzy władze: Sejm, Prezydent i sędziowie. Jedna wskazuje dwóch kandydatów, druga wybiera spośród nich sędziego.
🔹 polityk może trafić do TK dopiero 6 lat po odejściu z Sejmu, Senatu, Parlamentu Europejskiego czy rządu;
🔹 otwarty, publiczny nabór kandydatów ze skargą do Sądu Najwyższego, żeby skończyć spory o to, kto spełnia wymogi;
🔹 bezpieczniki przeciw blokowaniu Trybunału: sztywne terminy, ślubowanie przed organem, który wybrał sędziego, i publikacja wyroków przez Prezesa TK, gdy rząd zwleka.
Skład, kadencja i kompetencje TK pozostają bez zmian.
To trudne, ale wykonalne. Przywróćmy Trybunał obywatelom.
Treść apelu: czasnaporozumienie.com
Nasz model resetu: for.org.pl/2026/11/04/przywr…
Hitler: lewica czy prawica? To pytanie regularnie powraca. W końcu już w nazwie jego partii obok elementu narodowego pojawiał się socjalizm. Ale co właściwie za tym stało?
W nowym odcinku „Wolnego Czytania” zajmujemy się książką „Socjalizm w mundurze” Rainera Zitelmanna, niemieckiego historyka i socjologa. Autor sięga do przemówień, pism i prywatnych wypowiedzi Hitlera, by sprawdzić, jak rozumiał on socjalizm i jaką rolę przypisywał państwu w gospodarce.
Czy chodziło tylko o propagandę, czy także o rzeczywiste przekonania? Co oznaczały obietnice awansu społecznego i kogo od początku wykluczano z ich realizacji?
Przyglądamy się tezom Zitelmanna i najmocniejszym kontrargumentom.
▶️ Zapraszamy do oglądania!